DE TIEN WOORDEN

(besproken en besloten in de kerkenraadsvergadering van maart 2006)

De liturgiecommissie heeft van de kerkenraad de opdracht ontvangen de plaats en de vorm van de Tien Geboden in de eredienst te bestuderen.

Historie

In het oude verbond werd de wet dagelijks gelezen in de tempel in combinatie met de opdracht deze woorden in je hart te schrijven.

( zie Deut. 6:4-9, 11: 13-21, Num. 15:37-41).

In de tijd van het nieuwe verbond geeft Christus de wet als leefregel. Het is de wijze waarop de mens God kan dienen. Ze geeft vorm aan het christelijk leven .Op deze manier kunnen gelovigen het “zout der aarde zijn en het licht der wereld”.

In de tijd voor de Reformatoren was de wet één van de hoofdonderdelen van het dooponderwijs en de catechese. Ook in de biechtpraktijk was Gods wet de leidraad.

We onderkennen drie functies voor de wet¹:

· de wet heeft een functie als “grendel”, om de mens tegen zichzelf te beschermen. (zie Inst. II,7,10,);

· de wet heeft een functie als “spiegel”, de mens ziet hierin zijn ellende;

· de wet heeft een functie als “leefregel”, waarmee de mens vorm kan geven aan zijn dankbaarheid geleid door Gods Geest.

In de eerste twee genoemde visies op de wet kan het christelijk leven erg oppervlakkig worden wanneer de wet alleen de functie krijgt van moraliserende leefregels.

Het geloof dat Christus ons leven is komt zo niet tot uiting.

Bijbelteksten over de wet

In de volgende teksten komt duidelijk tot uiting dat de wet, na Christus’ vervulling van de wet, belangrijk blijft en daarom in de eredienst een plaats hoort te hebben.

Mat. 5: 13-19, waar het gaat over het zout der aarde / licht der wereld /elke jota, elke tittel van de wet blijft van kracht.

Mat.:19:18-e.v. de gelijkenis van de rijke jongeling.

Rom.13:7-10 de verwoording van Paulus van Gods wet.

Meer dan alleen lezen.

Het zonder meer voorlezen van de wet van het oude verbond kan tekort doen aan het werk van Christus in het nieuwe verbond en aan het bijbelse gegeven dat het ten diepste niet gaat om de wet op de stenen tafelen, maar om de wet van Christus, die de wet van de vrijheid is en die door de Geest in de harten van de gelovigen wordt geschreven.

Daarom is het goed te overwegen wat de functie van dit liturgisch onderdeel is.

· Als kinderen van God, die hun identiteit hebben in Jezus Christus, horen we opnieuw hoe het nieuwe leven eruit ziet.

· Wij worden ontdekt aan onze zonden: we missen nog zo vaak Gods doel, namelijk het nieuwe leven in Christus door de Geest

Plaats en vorm in de eredienst

In de huidige orden van dienst is de wet in de morgendienst opgenomen, waar hij geplaatst is na het eerste antwoordlied. Er zijn ook andere plaatsen denkbaar waar de wet geplaatst kan worden. Zo treffen we in Orde van dienst C (liturgisch katern) de wet nà de preek

De plaats van de wet in de eredienst hangt nauw samen met de visie die we hebben op de functie van de wet.

Hierdoor kan de wet op meer manieren dan tot nu toe gebruikelijk is terugkomen binnen de eredienst; te weten:

· Wanneer de wet als bron van zondekennis dient, komt deze vooraan in de eredienst bij de schuldbelijdenis en genadeverkondiging
- door de wet uit Deut.5 NBV te lezen

- door de wet zoals geformuleerd door ds.E.A.de Boer(bijlage 1)

· Bij de avondmaalsviering kan de wet de functie van zelfbeproeving en terugblik krijgen,

- door het zingen van gezang 1

- door afwisselend zingen van gezang 1 en het lezen van de wet

· Wanneer de wet als leefregel voor het nieuwe leven in Christus functioneert kan de wet ook na de verkondiging komen³; (Zie liturgisch katern orde C)

- door de 10 woorden zoals geformuleerd door ds. B.Luiten (bijlage2)

- door de 10 woorden zoals gebruikt in een aangepaste dienst (bijlage 3)

- door het zingen van “hoor Israël, de Here”, Deut.6:4-9, lied 9 uit “zingend gezegend”

- of zingen Lied 7(LB), Lied 9 (LB), psalm 150, psalm 119.

- nieuwtestamentisch bijbelgedeelten die gaan over het nieuwe leven volgens de wet van Christus.

Als Taakgroep Liturgie adviseren wij de kerkenraad een besluit te nemen de liturg de vrijheid te geven bovenstaande vormen toe te passen in de eredienst.

De liturgiecommissie heeft voor deze notitie gebruik gemaakt van documentatie van het steunpunt liturgie van de GKV.

Taakgroep Liturgie

Januari 2006

¹ Douma.J. “verantwoord handelen”