Nieuwtestamentisch licht
Tegelijk beseffen we ook, dat aan die volmaakte wet nog heel wat is toegevoegd aan nader onderwijs, om de diepgang en de reikwijdte van Gods spreken duidelijk te maken. De Here Jezus heeft daar bijv. in de Bergrede ruim aandacht aan gegeven. Hij merkte namelijk dat de mensen de geboden wel kenden, maar de betekenis niet. Evenzo in de brieven komen we indringende en verdiepende opmerkingen tegen. En het is typisch het werk van de Heilige Geest dat alles in onze harten te graveren (Hebr.10:15-18).
Dus proberen wij onder het luisteren die nieuwtestamentische gegevens erbij te bedenken. Althans, dat is de bedoeling, maar dat valt niet altijd mee. We hebben 14 catechismuszondagen vol met uitleg, maar bedenk die maar eens zo snel. En hoe doen nieuwkomers dat, zonder onze kennis en ervaring?
Luisterhulp
Zodoende zijn er meerdere bewerkingen van de wet in omloop, waarin de bekende tien geboden worden geformuleerd vanuit het Nieuwe Testament. Om ons te helpen luisteren met nieuwtestamentische oren. Zoals er ook versies van de wet bestaan voor kinderen, in heel korte en eenvoudige zinnen.
De ene bewerking is wat beter gelukt dan de andere, maar ze stimuleren het luisteren en ze nodigen uit om er verder mee aan de slag te gaan. De bedoeling is dan zo dicht mogelijk bij de bijbel te blijven en gebruik te maken van het mooiste van de catechismus.
Niet om de oorspronkelijke wet te vervangen, uiteraard, want dat kan niet. Maar wel om, bij wijze van afwisseling, dit nieuwtestamentisch onderwijs erin te betrekken. Het kan een welkome luisterhulp zijn, om een volgende keer weer des te beter de diepgang in de 10 geboden te kunnen bedenken.
Natuurlijk zal de één hier meer behoefte aan hebben dan de ander. Maar tot nu toe heb ik ervaren dat de luisterdichtheid merkbaar toenam. Mensen gaven aan, dat zij het confronterend vonden, ze waren verrast door de rechtstreekse formuleringen. Terwijl het echte horen juist zo kan slijten als we elke keer precies dezelfde bewoordingen gebruiken. Daarom zijn er bijv. meerdere avondmaalsformulieren, en belijden wij ons geloof op verschillende manieren, soms ook met een bewerking van het Apostolicum en niet de letterlijke tekst (Gez. 2). En daarom eet je ook niet elke dag dezelfde groente, anders zou je er op den duur niets meer van proeven.
Daarom de volgende tekst, om ook anderen daarmee te dienen.
Een NT bewerking van de tien geboden
Aanhef:
Ik ben de Here, Ik sluit mijn verbond met u.
Ik heb u in Jezus Christus verlost. Ik wil dat u in vrijheid met Mij omgaat.
1. Mij alleen zult u liefhebben, vertrouwen en gehoorzamen.
Van niets of niemand in de wereld zult u een afgod maken.
2. U zult van Mij geen eigen voorstelling maken.
In Jezus Christus heb Ik laten zien wie Ik ben.
Zie Mij in Hem en getuig van Hem.
3. Draag mijn naam dankbaar en vol vertrouwen.
Misbruik mijn naam niet, want dan kom je aan Mij.
4. Vier de dag van Jezus' opstanding als de dag van verlossing en blijdschap. Leef uit de zondag al de dagen van de week.
5. Uw ouders, eer hen als uw vader en uw moeder die Ik u gaf.
Uw kinderen, zie hen als mijn kinderen die Ik aan uw zorg heb toevertrouwd.
6. U zult uw naaste laten delen in mijn liefde. Ook hij is door Mij geschapen. Zijn leven mag u niet aantasten en vernietigen, ook niet door woorden.
7. Het huwelijk is door Mij ingesteld. Daarin zult u elkaar trouw zijn zoals Ik u trouw ben. Mannen en vrouwen, jongens en meisjes zullen elkaar respecteren en buiten het huwelijk geen seksuele relatie aangaan.
8. De aarde is van Mij met alles wat erin is. Uw bezit is tijdelijk, u mag het gebruiken als u daar eerlijk mee omgaat. U kunt niet Mij en tegelijk het geld dienen. U zult de armen helpen.
9. Uw ja zij ja en uw nee nee. Als u over uw naaste spreekt, zult u oprecht en betrouwbaar zijn. U moet er op uit zijn de naam van uw naaste te beschermen.
10. Er mag in uw hart geen jaloezie opkomen. Ik Zelf wil u alles geven wat u nodig hebt. Wees niet bezorgd.
samenvatting
U zult Mij, de Here uw God, uw Verlosser, liefhebben met heel uw hart en met heel uw verstand en met al uw kracht. En u zult uw naaste liefhebben als u zelf.
Verkondiging
Beschouw dit niet als een volmaakte tekst, dat is alleen Gods Woord zelf. Die pretentie heeft deze bewerking zeker niet, en dit is ook niet de enige bewerking die mogelijk is. Er is materiaal voldoende in de Schrift om meer en andere accenten te zetten. Nee, beschouw het als een verkondiging van de wet, niet meer, niet minder. Zoals heel Gods Woord verkondigd wil worden. Geen enkele preek kan tippen aan het eigen Woord van God, en toch is de verkondiging een instrument van de Heilige Geest om het oorspronkelijke, onvervangbare Woord te verduidelijken en naar je toe te brengen.
Laat zo de wet eens op je af komen, af en toe, in volle scherpte zou ik haast zeggen. Vanuit Jezus` eigen onderwijs. Zonder taal die al vervuld is of waarbij je een vertaalslag nodig hebt.
En vooral: zie op Jezus, die al die geboden, stuk voor stuk, heeft gehouden en volbracht. Hij is aan het woord, om zijn toegewijd en heilig leven met je te delen.
B. Luiten is predikant van de Gereformeerde Kerk te Zwolle-Centrum